Gelişmiş ülkelerde, grip konusu irdelenirken, yarattığı sağlık sorunlarının yanısıra, hastalığın neden olduğu ekonomik kayıplar da ele alınmaktadır.
Gribin neden olduğu ekonomik kayıplar doğrudan maliyet giderleri ve dolaylı maliyet giderleri olarak iki kategoride sınıflandırılabilir.
Doğrudan maliyet giderleri hasta kişinin aldığı sağlık hizmetleri bedelinin toplamıdır. Dolaylı maliyet kayıpları ise hastalıktan dolayı işe gidememe, iş gücü kaybı ve dolayısıyla üretim kaybından kaynaklanan ekonomik kayıplardır. Örneğin Fransa’da grip nedeniyle bir kurum çalışanının ortalama 4.7 gün işe gidemediği, kendileri hastalanmasalar bile çocukları gribal enfeksiyon nedeniyle okul ya da kreşe gidemeyen anne ve babaların ortalama 3.2 gün işe gitmeyerek evde çocuklarına bakmak zorunda kaldıkları hesaplanmıştır.  Bu kayıplar sadece hasta olan bireylerin sorunuymuş gibi görünse de aslında “hastalık giderleri” sadece hasta olan kişinin değil tüm toplumun yüklendiği giderlerdir. Çünkü üretim kaybı sonuçta ülkenin ekonomik gelirini düşürecek, çalışamayan kişilerin alım gücü düşecek ve bu da ekonominin dinamiğini bozacaktır. Fransa’nın Rennes kentinde faaliyetlerini sürdüren PSA PEUGOT CİTROEN araba fabrikasına ait verilere bakarsak üretim kaybını daha iyi anlayabiliriz.  17.000 işçinin, 2500 ustabaşının, 500 yöneticinin çalıştığı bu kurumda günde 1200 araba üretilmektedir ve bunların %60’ı ihraç edilmektedir. 1993 yılında çıkan grip salgınında bu fabrikada montaj bantlarında görev yapanların %6,4’ü GRİBE yakalanarak rapor almışlardır. O tarihte bu oranın %7’yi bulması durumunda bantların durdurulması ve üretime ara verilmesi öngörülmüştür. Her ülkenin kendi sosyal yapısına ve sağlık sistemine göre sağlık ekonomisi hesapları elbette farklı olacaktır. Ama gribin neden olduğu ekonomik kayıpları düşünürken yukarıda söz edilen gerçekleri göz önünde bulundurmak yararlı olacaktır. Ülkemizde gribin neden olduğu ekonomik kayıplar konusunda çalışmalar yeterli olmadığı için burada dünyada bu konuda yapılmış çalışmaların sonuçlarından bahsedilecektir.

• İngiltere’de ortalama olarak yılda 400.000 kişi influenza ve influenza-benzeri hastalıklar nedeniyle hekimlere başvurmaktadır. Her kış mevsiminde yaklaşık 11 bin yaşlı kişi hastaneye yatmakta ve bunun maliyeti 22 milyon Avro’yu geçmektedir. İnfluenzaya bağlı kaybedilen iş günü sayısı toplamı ise 6 milyon iş günü olarak belirlenmiştir.
• ABD, Fransa ve Almanya’da dolaylı giderlere (işe gidememeden kaynaklanana iş ve üretim kaybı) bağlı ekonomik kayıpların doğrudan maliyet giderlerinin (hastane giderleri ve diğer sağlık masrafları) yol açtığı ekonomik kayıptan 5-10 kat daha yüksek olduğu saptanmıştır.
• Fransa’da  grip tanısı konmuş 313 kişi ile yapılan bir çalışmada ortalama 4-8 gün süren hastalıktan dolayı kaybedilen iş günü sayısının 0.3- 4.0 olduğu saptanmıştır. Bu ülkede 2001-2002 yıllarında bir grip hastasına ortalama 28-68 avro harcandığı,  bu miktarın hastalanan kişinin yaşına ve ortaya çıkacak komplikasyonlara göre değiştiği saptanmıştır. Nitekim özellikle çocukluk yaş grubunda görülen grip olgularında orta kulak iltihabı gibi komplikasyonlara sıkça rastlanmakta ve bu durumun tekrarlanan doktor ziyaretlerini gerektirdiği bilinmektedir. Yine bu ülkede grip hastalarına yazılan reçetelerde ortalama üç ilacın yer aldığı ve olguların %60 tan fazlasına gereksiz yere antibiyotik önerildiği saptanmıştır.

2002 yılında bu ülkede gribe ayrılan doğrudan maliyet giderleri 90 milyon avro olarak belirlenmiştir.

• Almanya’da 1995-96 grip sezonunda hasta başına doğrudan maliyet giderlerin 100, dolaylı maliyet giderlerinin ise giderlerinin ise 862 dolar olduğu hesaplanmıştır. Buna göre gribe yakalanan 2.885 hastanın neden olduğu doğrudan ekonomik kayıp o yıl için en az 2,8 milyon dolar olarak belirlenmiştir. Dolaylı giderlerin ise 900 milyon doların üzerinde olduğu bildirilmiştir.
• Avusturya’da 1990 yılında toplam 3.808 kişi grip dolayısıyla hastaneye yatırılmıştır. Bu hastaların hastanedeki toplam yatış süreleri 34.684 gün olarak belirlenmiştir. Tedavi harcamalarının ise toplam olarak 7,5 avro dolaylarında olduğu hesaplanmıştır. Bu harcamalar kişi başına 1.900 avro, zatürre komplikasyonu olanlarda kişi başına 4.400 avro olarak belirlenmiştir.
• Finlandiya’da yıllık ortalama gribe yakalanma oranı 3 yaş altındaki çocuklarda en yüksek olarak saptanmış ve 3 yaş altındaki her 100 çocuk başına ebeveynlerin 195 iş günü kaybettikleri saptanmıştır.
• İtalya’da kronik bir problemi olmayan 14 yaş altı 3.771 çocuk solunum yolu enfeksiyonu nedeni ile hastanelere başvurmuş bunlardan 352’sine laboratuarda konfirme edilmiş grip tanısı konmuştur. Grip olan çocukların kardeşlerinde ve ailelerinde grip görülme oranının kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu, bu kişilerin daha çok antibiyotik ve ateş düşürücü ilaçlar tükettikleri, daha çok doktor viziteleri yaptıkları, daha çok iş günü ve okul günü kaybettikleri gözlenmiştir.

• ABD’de gribe bağlıyıllık doğrudan medikal giderlerin (hastaneye yatış, doktorviziteleri, ilaçlar vb.) 4,6 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Bundan başka her yıl gripten dolayı 111 milyon iş günü kaybı olduğu ve bunun Amerikan ekonomisine maliyetinin yılda 7 milyar doları geçmekte olduğu saptanmıştır. Her yıl şiddetli grip epidemilerinden kaynaklanan doğrudan ve dolaylı giderler ( iş günü kaybı, üretim kaybı vs.)toplamının ise en az 12 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir.
• Tayland’da 2006 yılında yapılan birçalışmada oluşacak grip salgınının yayılma şiddetine bağlı olarak ülke ekonomisinde 23,4-62,9 milyon dolar kayba neden olacağı hesaplanmış veüretimin %56 oranında aksayacağı öngörülmüştür.

 Kaynaklar:

1. http://www.solvay-influenza.com/aboutinfluenza/-costofinfluenza/0,,26552-0,00.htm
2. Jean Marie Cohen (Editör: SELİM BADUR, GRİBİN TUZAKLARI, 2008)